Bıyığım terlemeye başladığından bu yana bir kez denedim sakal bıyık bırakmayı… O da, merhum Büyükşehir Belediye Başkanı Teoman Özalp döneminde belediye işçilerinin, tıkanan toplu sözleşme görüşmelerini protesto için sakal bırakma eylemine denk geldi.
Bu durum merhum Özalp’in dikkatinden kaçmamış, “Ne o İhsan, işçilere destek mi veriyorsun?” diye sormuştu.
Niyet o değildi ama mademki sakal bırakma girişimim “tarafsız gazeteci” imajımı zedeleyecekti, hemen vazgeçebilirdim. Vazgeçtim de… Bir daha da denemedim…
* * *
Bıyık erkeklerin tarihinde ne kadar da önemliymiş meğer… Özgür Ansiklopedi Wikipedia’dan öğrendiğimize göre erkekler, çok eskiden beri iklim koşulları, gelenek, dinsel inanış ve kişisel istek gibi etkenlere bağlı olarak sakal ve bıyık uzatmışlar hep…
Başlangıçta sakal ve bıyık birlikte bırakılırmış… Sakal olmaksızın ilk bıyığa MÖ 2650’de eski Mısır kaynaklarında rastlanmış…
Tarih boyunca sakal ve bıyık uzatma sert tartışmalara neden olmuş… Tıraş olma alışkanlığı yerleştikten sonra, bırakılması toplumsal kabullere aykırı bulunan sakal ve bıyık sık sık yasa gücüyle kestirilmiş…
Galyalıların sakal ve bıyık bırakmasını, Romalılar barbarlığın bir göstergesi sayarlarmış… 1447’de bir İngiliz yasası erkeklerin üst dudak kıllarını kesmelerini zorunlu kılmış… Ama yaklaşık 400 yıl sonra, bu kez İngiliz askerlerine bıyıklarını kesmeleri yasaklanmış… Fransız askerleri, Prusya muhafızları ve süvariler arasında bıyık bir gösteriş konusuymuş… 1838’de ise Bavyera kralı, ordusunda bıyık uzatmayı yasaklamış…
Biz Türklerde bıyık bırakmak da yaygın bir alışkanlık malum… 20. yüzyıl başlarına değin Türk erkekleri bıyıklarını kesmezler, toplumsal durumlarına ve yüz biçimlerine göre bıyık bırakırlarmış… Bıyık kesme geleneği Türklerde I. Dünya Savaşı’ndan sonra başlamış…
Sünnet olarak kabul edildiği için, Müslüman erkekler genellikle uçları dudak kenarını geçmeyecek biçimde ve üst dudağı kapatmayacak uzunlukta bıyık bırakırlarmış…
Yani Wikipedia, bugünkü “badem” bıyığı tarif ediyor burada aslında ama bıyık şekilleri sıralamasında bundan bahsetmiyor.
“Kaytan” bıyığı anlatıyor “alttan çok az kırpılan, üstten derin olarak alınan ve ağız kenarlarından aşağı doğru biraz sarkık olur” diye…
“Pala” bıyığı anlatıyor “alt dudak kenarından kırpılıp, ama üstten hiç alınmayıp alabildiğine uzatılan ve iyice burularak oluşturulan biçim” diye…
“Burma” bıyığı anlatıyor “pala bıyıktan daha ince, kendi halinde bırakılan ve parmak uçları ile burulan bıyık” diye…
“Pos” bıyığı anlatıyor “kendi başına bırakılır, alttan parmak uçları ve alt dudağı örtmeyecek biçimde toplanıp ve burulmadan bırakılır” diye…
“Bektaşi” bıyığı anlatılıyor “pos bıyığa benzemekle birlikte alttan toplanmayan, üst dudak üzerine dökülen, hatta ağıza kadar uzatılan bıyık” diye…
“Ruscuk” bıyığı anlatılıyor “Ruscuklu Burak Efendi tarafından kullanılmaya başlanıp daha sonra yaygınlaşmıştır. Bıyıkla birlikte alt dudak altındaki tutamı da uzatmayı kapsar” diye…
“Badem”in tarifini yapmıyor…
Ne büyük eksiklik!
Bugün Laik Türkiye’nin şakülünü kaydıran din temelli siyasi ideolojinin erkek simgesi badem bıyığın bu listede yer almaması ne büyük eksiklik!
* * *
İnternet ortamında özgürce yayın yapan melun Wikipedia tez zamanda mahkeme kararıyla kapatıla!
Youtube’den daha beter hale getirile!